Plastik Kirliliğine Çözüm GTÜ'den Geldi

GTÜ Temel Bilimler Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Sedef Tunca Gedik ve araştırmacılar Emine Yaradır, Dr. Halil Yılmaz
tarafından yürütülen çalışmada, plastik atıkları biyolojik olarak parçalayabilen yeni bir
mikroorganizma izole edildi. Gebze'de faaliyet gösteren Atıksan Geri Dönüşüm
firmasının çalışma sahasından toplanan kontamine su, toprak ve plastik numunelerini
titizlikle inceleyen araştırma ekibi, çevre kirliliğine karşı doğanın kendi çözümünü gün
yüzüne çıkardı. Araştırmada elde edilen izolatın, çevreye büyük zarar veren polietilen
glikolü (PEG) doğrudan bir karbon ve enerji kaynağı olarak kullanabildiği tespit edildi.

Plastikleri Bir Ayda Büyük Oranda Tüketiyor
Yapılan genomik DNA analizleri sonucunda Trichoderma citrinoviride olarak
tanımlanan bu özel mikroorganizmanın, optimum 25 °C sıcaklıkta ve gün ışığı
koşullarında mükemmel bir gelişim gösterdiği, ayrıca plastik yüzeylere tutunmasını
kolaylaştıran güçlü bir biyofilm tabakası oluşturabildiği belirlendi. Laboratuvar
ortamında gerçekleştirilen ve bir ay süren inkübasyon testlerinde, mikroorganizmanın
plastik türleri üzerindeki net yıkım gücü şu kütle kaybı oranlarıyla kayda geçti:Asetat
Polimeri: %6.97 kütle kaybı, Polietilen (PE): %6.15 kütle kaybı, Alçak Yoğunluklu
Polietilen (LDPE): %2.75 kütle kaybı

İleri Analiz Teknikleriyle Kanıtlandı
Mikroorganizmanın plastikleri hücresel düzeyde metabolize ettiği bilimsel yöntemlerle
doğrulandı. Biyobozunma süreci; Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile yapılan
yüzey morfolojisi incelemeleri ve Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR)
kimyasal bağ analizleri sayesinde kesin olarak kanıtlandı.

Literatürde Bir İlk: Geleceğe Umut Veren Adım
Bu araştırma, dünya bilim literatüründe Trichoderma citrinoviride türünün plastik
biyobozunma ve geri dönüşüm kapasitesini ortaya koyan ilk çalışma olma unvanını
kazandı. Küresel plastik krizine sürdürülebilir, çevre dostu ve biyolojik bir alternatif
sunan bu başarı, endüstriyel geri dönüşüm süreçlerinde yeni bir dönemin kapısını
aralıyor. Keşfedilen bu yeni izolata ait bilgi, küresel ölçekte erişilebilir olması amacıyla
JBNPOX000000000 erişim numarası ile uluslararası GenBank veri tabanına tescil

edildi. GTÜ'lü bilim insanlarının bu başarısı, biyoteknolojik çevre çözümlerinde
üniversitenin öncü rolünü bir kez daha pekiştirdi.
Yayın: https://www.nature.com/articles/s41598-025-34649-1